Rutte 3, quo vadis?

Door: Jeroen van Wijngaarden

Misschien dat het schrijven van een regeerakkoord voor Rutte 3 niet alleen zo lang heeft geduurd vanwege de vele partijen en de weinige zetels die er aan ten grondslag liggen. Er is nog een andere reden: het ontbreken van dringende problemen om op te lossen. Bij economisch zwaar weer ligt het regeerakkoord al klaar op het ministerie van Financiën. Ambtenaren hebben dan bezuinigingen voorbereid waar formerende partijen uit kunnen kiezen om het begrotingstekort terug te dringen. Over de bijbehorende oneliners hoeven partijen ook niet lang na te denken. In het calvinistische Nederland doen met zuinig mondje uitgesproken teksten als: “we moeten de broekriem komende jaren aanhalen” het altijd goed in de Journaals.

Hoe anders is de situatie nu. Zelfs de grootste zwartkijkers onder de economen (zowiezo een beroepsgroep waar de mening het vaak wint van de wetenschap) moeten erkennen dat het economisch nu gewoon goed gaat. Cynici hebben naast het ontbreken van dringende problemen uiteraard nog een reden om Rutte 3 weinig goeds te voorspellen en die ligt in het feit dat dit kabinet de progressieve en conservatieve tegenpolen D66 en Christen Unie in zich moet verenigen. Dat kan nooit goed gaan. Zelf vind ik het juist van een typisch Hollandse schoonheid getuigen dat een kabinet die twee uitersten in zich kan verenigen. Het poldermodel heeft er wel eens slechter voor gestaan.

Waar zaken uitgeruild worden is het verleidelijk eens lekker het vergrootglas te houden boven al die zaken die nou juist niet in het regeerakkoord staan. Als vader in een zogenaamd ‘regenbooggezin’ vind ik het zelf ook jammer als het zo blijft dat kinderen voor de wet niet meer dan twee ouders kunnen hebben. Maar hoe zinvol is het om een akkoord te beoordelen op wat er allemaal niet in staat? Goed, op medisch-ethisch terrein zal dit geen baanbrekend kabinet worden, maar laten we vooral kijken wat het kabinet wel weet neer te zetten. Dat er overigens geen wetsvoorstel van het kabinet voor verruiming van het zelf gekozen levenseinde komt is juridisch en politiek verstandig. Juridisch is euthanasie een voorwaardelijke uitzondering op het levensdelict (oftewel: moord). Alleen artsen komen onder voorwaarden in aanmerking  voor die uitzondering.  Die uitzondering verder verruimen is juridisch en medisch-praktisch dusdanig complex dat het gedoemd is te mislukken. Voor een Kamerlid is dit ook onbehapbaar groot om als initiatiefwet op te pakken. Je wenst het je ergste politieke vijand nog niet toe.   

Terug naar Rutte 3, ook over Rutte 2 riep iedereen de eerste 2,5 jaar dat dit kabinet de volgende lente/zomer/herfst/winter wel niet zou halen vanwege het ontbreken van een meerderheid in de senaat. Dat was gelet op de voorgaande tien jaar altijd een veilige voorspelling om te doen. Na zo’n 2,5 jaar verstomde deze doemscenario’s langzaam. Rutte 3 zou wel eens een zelfde lot beschoren kunnen zijn. Doemdenkers rekenen echter buiten de ongekende handigheid van Mark Rutte. Als je een kabinet zonder meerderheid in beide Kamer succesvol naar de eindstreep kan brengen, kun je dat ook met een kabinet dat die meerderheid wel heeft. Daar komt bij dat D66 en CDA toe zijn aan regeren, die willen er een succes van maken. Zij zullen, net als de VVD, hun beste mensen naar voren schuiven, die er op hun beurt ook persoonlijk weer een succes van willen gaan maken.

Bovendien zijn er natuurlijk wel degelijk voldoende grote thema’s waarop hervorming nodig is: lastenverlichting op arbeid, arbeidsmarkt, duurzaamheid, pensioen. De vier fracties hebben de wind in de rug om zaken te doen op deze en andere thema’s en die partijen in de Kamer het nakijken te geven die veel vinden maar weinig doen. Het verhaal van Rutte 3 zou wel eens het verhaal van het lelijke eendje kunnen worden. Ook daarvan werd gezegd dat het te lang in het ei had gezeten en ook daarvan werd niet meteen gehouden.

Jeroen van Wijngaarden (oud-Kamerlid, oud-fractievoorzitter VVD Amsterdam-Zuid, lid PSC Amsterdam)